Op 21 december 1989 hield de Roemeense dictator Nicolae Ceausescu, vanaf het balkon van het Huis van het volk in Boekarest, zijn allerlaatste toespraak. Deze toespraak, uitgezonden op nationale televisie, werd onderbroken door de protesterende menigte, de uitzending werd stopgezet en de zender werd door het volk overgenomen. Vijf dagen later werden Ceausescu en zijn vrouw Elena geëxecuteerd. Op basis van 125 uur aan audiovisueel materiaal, afkomstig van zowel amateurs als professionele nieuwsmakers, maakten Harun Farocki en Andrei Ujica Videograms of a Revolution , een essayistische documentaire die, aan de hand van deze persoonlijke archieven, ontrafelt hoe dit historische keerpunt in beeld werd gebracht.
“Aan de hand van televisiebeelden en found footage onderzochten Farocki en Ujică de twijfelachtige verslaggeving van de Roemeense revolutie van 1989. De volksopstand en val van het regime van Ceaușescu leken zich live op televisie te voltrekken, maar algauw bleek dat verschillende beelden in scène waren gezet. De directe aanleiding voor de revolutie, de massamoord op demonstranten in Timisoara, bleek niet eens te hebben plaatsgevonden. ‘Waarheid’ werd als criterium vervangen door ‘geloofwaardigheid’, stelt Ruchel-Stockmans in dit verband. Voor Jean Baudrillard en Giorgio Agamben maakten de gebeurtenissen de waarheidsclaim van fotografie onhoudbaar. Farocki en Ujică stelden het medium zelf ter discussie. Met Videograms of a Revolution wilden zij de hypothese van Flusser testen: in hoeverre zijn de beelden op te vatten als een registratie van de gebeurtenissen en in hoeverre hebben ze die gebeurtenissen zelf tot stand gebracht? De actualiteit van dit werk is bijna beangstigend, met het oog op het trumpiaanse post-truth tijdperk, en de rol van burgerjournalistiek en sociale media in de verslaggeving en bevordering van de Arabische Lente.”
Anne Ruygt / De Witte Raaf
